ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ

I. ສະພາບລວມ.

ສະພາບໂດຍລວມແລ້ວເມືອງທ່າພະບາດແມ່ນມີຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ສັງຄົມມີຄວາມສະຫງົບ ໂດຍພື້ນຖານ, ບໍ່ມີເຫດການທີ່ຮ້າຍແຮງເກີດຂຶ້ນ, ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນຊາວກະສິກອນສ່ວນໃຫ່ຍແມ່ນ ຕັ້ງໜ້າ ທຳມາຫາກິນສ້າງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມໃຫ້ໝັ້ນຄົ້ງ, ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນເຂົາເຈົ້າກໍ່ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ເປັນຫູ ເປັນຕາຊ່ວຍນໍາວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ - ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບອີກດ້ວຍ, ແຕ່ຍັງມີປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ ເກີດຂຶ້ນຈຳນວນໜື່ງເຊັ່ນ: ຂີ້ລັດງັດເງາະ, ລັກຂ້າມໄປມາລາວ-ໄທແບບບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ຄ້າຂາຍເຖື່ອນ, ລັກລອບ ນຳເຂົ້າສິນຄ້າລົບຫຼີກພາສີໃຫ້ສະພາບພື້ນຖານບໍ່ມີຄວາມສະຫງົບ.

1. ¯½-¹ñ¸£¸¾´-À¯ñ­-´¾-¢º¤-À´õº¤-êȾ-²-½®¾©.

            -À´õº¤-êȾ-²½-®¾©-í-À´ˆº-¡Èº­--Ä©É-À¯ñ­-­½£º­-ìñ©-ꆴó-§ˆ¸È¾: “­½£º­-ìñ©-²­-¥ò¡Œ¸¼¤-¤ö¸” ê†-´ó£¸¾-´¦ó¸ò-Äì»÷Ȥ-À»õº¤-êñ¤-À¯ñ­-ÁÍȤ¸ñ©ê½­½ê¿-ê†-À¡‰¾--Á¡È, -í-²ø´-´ó-²¾¡-캤-Á´È­Õ-¢º¤-ªº­-¡¾¤-Ä©É-«õ¡-¦½¹¨¾´-À°ö¾-²¾­, ´É¾¤-À²-ê¿ì¾¨-²Éº´-êñ¤-¡¸¾©-ªÉº­-Àºö¾-§¾¸-À´õº¤-­½£º­-ìñ©-²­-¥ò¡Œ¸¼¤-¤ö¸-į-ĸÉ-µøÈ-¦½ì½-®øìó, ­½£º­-ħ-¦ó -Áì½ ²½­ñ©-­ò£ö´ (¯½-Àê©-Äê-í-¯½¥÷-®ñ­) -À»ñ©-ùÉ-¢ö¤-À¢©-­š¡¾¨-À¯ñ­-À´õº¤-»É¾¤-®Ò-´ó-£ö­-µøÈ.

            »º©-¯ó £¦ 1850 -Àì†-´´ó-§¾¸-쾸-ê†-ìö®-Íó¡-¥¾¡-¡¾­-¡¸¾©-ªÉº­-¢º¤-¡º¤êñ®-¦½¹¨¾´ -À´ˆº-À¹ñ­-¸È¾-¡º¤êñ®-¦½¹¨¾´-¢É¾´-­Õ¢º¤-į-Áìɸ- ¥…¤-²¾¡ñ­-ºº¡-´¾-ê¿-´¾-¹¾-¡ò­-µøÈ-¢ö¤-À¢©-®ðìò-À¸­-Á¹È¤-­š; »º©-¯ó £¦ 1888 -À¯ñ­-ªí­-´¾-¥ò¤-Ä©É-´ó-£º®£ö¸-§¾¸-쾸-ê†-Äê-¡¸¾©-ªÉº­-į-µøÈ-±ñ¤-¢¸¾-Á´È­Õ-¢º¤-¨ö¡¨É¾¨-´¾ª˜¤«…­-«¾­-µøÈ-¢ö¤-À¢©-­šªˆ´-ºó¡ -Áì½ ²¾¡¦È¸­-·¤-¡Ò-Á´È­-¡¾­-ºö®-²½-¨ö¡-ìö®-IJ-¦ö¤£¾´-´¾-µøÈ-¢º¤-¯½§¾§ö­-.

            »º©-¯ó £¦ 1961 ¥…¤-Ä©É-´ó-¡¾­-¦É¾¤ª˜¤-À¯ñ­-À´õº¤-À§…¤-Àºš­¸È¾: “-À´õº¤-²­-¦ñ­” ²ð-´¾-À«ò¤-¯ó £¦ 1976 -À´õº¤-²­-¦ñ­-Ä©É-«õ¡-¯½¡¾©-¨÷®-Àìó¡, -À»ñ©-ùÉ-¢ö¤-À¢©-­š-Ä©É-į-¢›­¡ñ®-À´õº¤-®ðìò-£ñ­ -Áì½ -À´õº¤-¸¼¤-¥ñ­.

            »º©-¯ó £¦ 1984 -Ä©É-«õ¡-¦É¾¤ª˜¤-À¯ñ­-À´õº¤-ºó¡-Àꈺ-ÃÏÈ-À§…¤-Àºš­¸È¾: “-À´õº¤-êȾ-®ö¡”, ´¾-»º©-¯ó £¦ 1986 -Ä©É-«õ¡-¯È¼­-§ˆ-¥¾¡-À´õº¤-êȾ-®ö¡-´¾-À¯ñ­-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©¥ö­-À«ò¤-¯½¥÷-®ñ­­š [1].

2. ê†-ª˜¤, ²¾ì½-®ö©®¾©, ¦ò© -Áì½ Îɾ-ê†-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©.

2.1 ê†-ª˜¤¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©.

            ¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©-Á´È­ ¡¾­¥ñ©ª˜¤Î‡¤-í-£¤-¯½¡º®-¡ö¤¥ñ¡-¡¾­¥ñ©ª˜¤ ¢º¤-ºö¤£½-­½-²ñ¡ -Áì½ ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©, -À§ò-ú¤-À¯ñ­-¹Éº¤¡¾­-ê†-µøÈ-áÉ-¡ñ®-¡¾­-­¿-¦ø¤-¦÷©-¢º¤-À´õº¤, -À¯ñ­-À¦­¾-êò¡¾­-§È¸¨-¸¼¡-ùÉ-Á¡È-À좾-²ñ¡-À´õº¤Œ-À¥í¾-À´õº¤-í-¡¾­-º¿­¸¨-£¸¾´-¦½©¸¡, £÷É´-£º¤, §÷¡¨øÉ -Áì½ ªò©ª¾´-¡¾­-¯½ªò®ñ©-´½ªò-¡º¤-¯½§÷´-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤ -Áì½ ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-¢˜­-À´õº¤, -À¯ñ­-Ã¥¡¾¤-í-¡¾­-²ö¸²ñ­-¯½¦¾­-¤¾­-ì½¹¸È¾¤-¢˜­-Àêò¤-¡ñ®-¢˜­ì÷È´, ¢˜­ì÷È´-¡ñ®-¢˜­-Àêò¤, ì½¹¸È¾¤-À좾-²ñ¡-À´õº¤, -À¥í¾-À´õº¤-¡ñ®-®ñ­©¾-¹Éº¤¡¾­ -Áì½ Îȸ¨-¤¾­-ºÉº´-¢É¾¤-À´õº¤, ®É¾­-ª½Íº©-»º©-²Ò-Á´È-¯½§¾§ö­-®ñ­©¾-À°‰¾, Ͼ¨-£¸¾-´¸È¾: ¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-§š­¿Œ­¿²¾ -Áì½ -Á¡É-Ä¢-¸¼¡-¤¾­-¢º¤-£½­½-²ñ¡, £½­½-¯½¥¿, -À좾-²ñ¡-À´õº¤Œ-À¥í¾-À´õº¤-¡Ò-ìɸ­-ÁªÈ-ªò©-²ñ­-¡ñ®-¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-¸¼¡-¤¾­-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤.

2.2 ²¾ì½-®ö©®¾©-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©.

¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾© ´ó-²¾ì½-®ö©®¾©-Àꉾ-ê¼´-¡ñ®-®ñ­©¾-¹Éº¡¾­ -Áì½ £½­½-¡¿´½¡¾­-ºˆ­Å-ºÉº´-¢É¾¤-À´õº¤, ´ó-®ö©®¾©-À¯ñ­-À¦­¾-êò¡¾­-§È¸¨-¸¼¡--ùɡ¾­-­¿-¢˜­-À´õº¤-êñ¤-¦¾¨-²ñ¡ -Áì½ ¦¾¨-ìñ©, -À¯ñ­-À¦­¾-êò¡¾­-§È¸¨-¡¾­-­¿-í-¡¾­-À¡ñ®-¡¿-¦½²¾®-¡¾­, £í­-£¸É¾, ¸ò-Ä¥, ¦½ÍЮ-¦ñ¤-츴, ¦½-ÀÎó-®ñ­¹¾ -Áì½ -Á­¸ê¾¤-Á¡É-Ä¢-ùÉ-¢˜­-Àêò¤-²ò¥¾ì½­¾, ´ó-®ö©®¾©-í-¡¾­-²ö¸²ñ­, ¯½¦¾­-¦ö´êö®-¡ñ®-®ñ­©¾-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤¢˜­¦ø­-¡¾¤, ¢˜­-Á¢¸¤, ®ñ­©¾-À´õº¤-ºˆ­Å -Áì½ -º¿­¾©-¡¾­-¯ö¡£º¤-¢˜­êɺ¤-«…­-ê÷¡¢˜­²¾¨-í-À´õº¤-¢º¤-ªö­, ¦É¾¤-À¤ˆº­-Ä¢ -Áì½ º¿­¸¨-£¸¾´-¦½©¸¡-í-©É¾­-¸¼¡-¤¾­-ªÈ¾¤Å-À²ˆº-»ñ®-çÉ-ùÉ--Á¡È-¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-¸¼¡-¤¾­-ìñ©«½¡¾­-¢º¤-£½­½-²ñ¡, º¿­¾©-¡¾­-¯ö¡£º¤-¢˜­-À´õº¤-ª¾´-´½ªò-£¿-¦„¤-ªÈ¾¤Å -Áì½ ì½®¼®-¡ö©Ï¾¨-¡¿­ö©-ĸÉ.

3.3 ¦ò© -Áì½ Îɾ-êó-¢º¤-¹É-º¤¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²-½®¾©.

X ¦ò© -Áì½ Îɾ-êó-í-¡¾­-À¯ñ­-À¦­¾-êò¡¾­-ùÉ-£½­½-²ñ¡.

1./ ¦É¾¤-Á°­¡¾­, -Á°­-¤¾­ -Áì½ -£¤¡¾­-©¿-À­ó­-¤¾­-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õ-º¤, £½­½-¯½¥¿, -À좾-²ñ¡-À´õº¤-í-ÁªÈì½-Ä쨽-À²ˆº-¦½-ÀÎó-ªÒ-¡º¤-¯½§÷´-£½­½-®ðìò-¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤-À²ˆº-²ò¥¾ì½­¾.

2./ §È¸¨-£½­½¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-§÷¡¨øÉ, ªò©ª¾´, ¡¸©¡¾-¡¾­¥ñ©ª˜¤¯½ªò®ñ©-Á­¸ê¾¤-­½-¨®¾¨, ´½ªò, £¿-¦„¤-¢º¤-²ñ¡ -Áì½ -Á°­¡¾­Œ-Á°­-¤¾­-¢º¤-£½­½-®ðìò-¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤, £½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-, §È¸¨-¥ñ©ª˜¤§š­¿-¸¼¡-¤¾­-¡Ò¦É¾¤-»¾-¡«¾­-¡¾­-À´õº¤ -Áì½ ²ñ©ê½­¾-§ö­­½®ö©-»º®©É¾­.

3./ ¦ö´êö®-¡ñ®-®ñ­©¾-¹Éº¤¡¾­, ¢½-ÁΤ-¡¾­-ê†-¡È¼¸¢Éº¤-À²ˆº-¡½¡¼´-À­œº-í-Àº¡½¦¾­-ªÈ¾¤Å, ®ñ­êô¡-¡º¤-¯½§÷´-¦¾´ñ­- Íõ ¸ò¦¾´ñ­-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤ -Áì½ »È¾¤-£¿-¦„¤ Íõ ­òªò-¡¿-ºˆ­Å-¢º¤-¡º¤-¯½§÷´.

4./ ¡½¡¼´-À­œº-í -Áì½ ¸¼¡-¤¾­-ªÈ¾¤Å-ùÉ-£½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-í-¸¼¡-¤¾­-²ö¸²ñ­-ªÈ¾¤¯½-Àê©.

5./ ¦½ÍЮ-¦ñ¤-츴¦½²¾®-¡¾­, -À¹©¡¾­-ê†-²í­-À©„­-ê†-À¡ó©-¢›­µøȲ¾¨-í--À²ˆº-쾨-ùÉ-£½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤, »È¾¤-®ö©-쾨-¤¾­-¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-¸¼¡-¤¾­-í-ÁªÈì½-Ä쨽-ùÉ-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤ -Áì½ £½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-À²ˆº-쾨-¤¾­-ùÉ-À좾-²ñ¡--Á¢¸¤-ª¾´-ì½®¼®-¡¾­.

6./ £í­-£¸É¾-»È¾¤-¢Ó-ªö¡ìö¤, £¿-¦„¤, £¿-Á­½-­¿ -Áì½ ­òªò-¡¿-ºˆ­Å-À²ˆº-¦½-ÀÎó-£½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾.

7./ ºº¡-¢Ó-ªö¡ìö¤, £¿-Á­½­¿ -Áì½ -Á¥É¤-¡¾­-¡È¼¸-¡ñ®-®ñ­-¹¾-ªÈ¾¤Å-ª¾´-¢º®-À¢©-¦ò© -Áì½ ª¾´-£¿-Á­½­¿-¢º¤-£½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤.

8./ »ñ® -Áì½ ¡¸©¡°È¾­-®ñ­©¾-Àº¡½¦¾­, Îñ¤¦õ-¦½-ÀÎó, -î-£¿-»Éº¤ -Áì½ -Àº¡½-¦¾­-ºˆ­Å-ê†-¦½-ÀÎó-ùÉ-£½-­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾-ªö¡ìö¤.

9./ ¦¿-À­ö¾ -Áì½ ¯ö¡-¯ñ¡-»ñ¡¦¾-®ñ­©¾¢Ó-´ø­, -Àº¡½¦¾­-ªÈ¾¤Å-¢º¤-²ñ¡-ùÉ-´ó-£¸¾´-¯º©-IJ, ®Ò-ùÉ-ªö¡-À»È¨-À¦¨-¹¾¨ -Áì½ -À¦¨-£¸¾´-ìñ®.

10./ ¯½¦¾­-¦ö´êö®-¡ñ®-²¾¡¦È¸­-ê†-¡È¼¸¢Éº¤-À²ˆº-º¿­¸¨-£¸¾´-¦½©¸¡ -Áì½ »ñ¡¦¾-£¸¾´-¯º©-IJ-ùÉ-Á¡È-£½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-í-¡¾­-À£ˆº­--Ÿ-¸¼¡-¤¾­-ªÈ¾¤Å.

11./ ´óÎÉê†-¥ñ©ª˜¤»ñ®-¡¾­-¦Èº¤-Á¦¤-쾨-¤¾­-¸¼¡-¤¾­-ªÈ¾¤Å-ꆵøÈ-í-£¸¾´-»ñ®°ò©§º®-¢º¤-£½­½-²ñ¡-À´õº¤-À¯ñ­-¯½¥¿-í-ÁªÈì½-Ä쨽-£õ: 1 -À©õº­, 3 -À©õº­, 6 -À©õº­, 9- -À©õº­ -Áì½ 1 ¯ó.

12./ ¯½ªò®ñ©-¦ò© -Áì½ Îɾ-êó-ºõ­-Å-ª¾´-¡¾­-´º®-Ͼ¨-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-À´õº¤, £½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤ -Áì½ -À좾-²ñ¡-À´õº¤Œ-À¥í¾-À´õº¤.

X ¦ò© -Áì½ Îɾ-êó-¡¾­-®ðìò¹¾­-ìñ©-í-«¾­½-À¯ñ­-À¦­¾-êò¡¾­-ùÉ-ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤.

1./ £í­£¸É¾-Á­¸ê¾¤-­½-¨®¾¨, ´½ªò-ªö¡ìö¤ -Áì½ £¿¦„¤-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡-Á¢¸¤, £½­½-¯½¥¿-²ñ¡--Á¢¸¤-, ´½ªò-ªö¡ìö¤, £¿-¦„¤-¢º¤-£½­½-®ðìò¹¾­-¤¾­-²ñ¡--À´õº¤, £½­½-¯½¥¿-²ñ¡-À´õº¤-- ¹ñ­-´¾-À¯ñ­-Á°­¡¾­, -Á°­-¤¾­-ºñ­-콺¼© -Áì½ -£-¤¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-¢º¤-ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-í-ÁªÈì½-Ä쨽-À²ˆº-¦½-ÀÎó-¡º¤-¯½§÷´-ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤ Íõ -À¥í-¾-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾.

2./ ¯½ªò®ñ©-®ö©®¾©-À¯ñ­-ªö¸-Áê­-ùÉ-Á¡È-ìñ©«½®¾­, -Á¢¸¤-í-¡¾­-£÷É´-£º¤-®ðìò¹¾­-ìñ©-µÈ¾¤»º®©É¾­-µøÈ-êɺ¤-«…­-í-¡¾­¥ñ©ª˜¤¯½ªò®ñ©-ìñ©«½ê¿-´½­ø­, ¡ö©Ï¾¨, ´½ªò -Áì½ £¿-¦„¤-¢º¤¢˜­-Àêò¤.

3./ £í­£¸É¾, ¦ñ¤-츴¢Ó-¦½-ÀÎó-¢º¤-®ñ­©¾-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤²¾¨-í-À´õº¤, ªÈ¾¤-À´õº¤ -Áì½ ¢˜­-Á¢¸¤-À²ˆº-¦½-ÀÎó-À¥í¾-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾.

4./ -À¯ñ­-Ã¥¡¾¤-í-¡¾­-¯½¦¾­-¤¾­-¡ñ®-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤ªÈ¾-¤Å-ê†-¡È¼¸-¢Éº¤-êñ¤-²¾¨-í-À´õº¤ -Áì½ ªÈ¾¤-À´õº¤.

5./ ªò©ª¾´, §÷¡¨øÉ-²¾¡¦È¸­-ê†-¡È¼¸¢Éº¤-²¾¨-í-À´-õº¤-í-¡¾­-£í­£¸É¾-Îñ¤¦õ-¦½-ÀÎó Íõ £¿-»Éº¤ê÷¡-¢º¤-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤ -Áì½ ¯½§¾§ö­-¡È¼¸-¡ñ®-®ñ­¹¾-ªÈ¾¤Å-ê†--À¡ó©-¢›­-í-¢ö¤-À¢©-¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-À²ˆº-¦½-ÀÎó-À¥í¾-À´õº¤-²½-¥¾ì½-­¾-Á¡É-Ä¢.

6./ -À¡ñ®-¡¿-¢Ó-´ø­-¢È¾¸¦¾­ -Áì½ ¦½ÍЮ-¦ñ¤-츴¦½²¾®-¡¾­-»º®©É¾­-ê†--À¡ó©-¢›­µøÈ-²¾¨-í-À´õº¤, -À¹©¡¾­-À©„­-²¾¨-í-À´õº¤, ªÈ¾¤-À´õº¤ -Áì½ ªÈ¾¤¯½-Àê©-À²ˆº-쾨-¤¾­--ùÉ-À¥í¾-À´õº¤-§¾®-êñ­-À¸ì¾.

7./ ¥ñ©ª˜¤»ñ®-¦Èº¤-Á¦¤-쾨-¤¾­-¡È¼¸-¡ñ®-¦½²¾®-¡¾­-²ñ©ê½-­¾-À¦©«½¡ò©Œ¦ñ¤£ö´, ¸¼¡-¤¾­-¯Éº¤-¡ñ­ §¾©Œ¯Éº¤-¡ñ­-£¸¾´-¦½¹¤ö® -Áì½ ºˆ­Å¥¾¡-®ñ­©¾-¹Éº¤¡¾­, Îȸ¨-¤¾­ -Áì½ ®ñ­©¾-®É¾­-í-ꉸ-À´õº¤-À²ˆº-¦ñ¤-츴쾨¤¾­-ùÉ-¢˜­-Àêò¤-§¾® -Áì½ ²ò¥¾ì½­¾.

8./ ¯½¦¾­-¡ñ®-²¾¡-¦È¸­-ê†-¡È¼¸¢Éº¤£í­-£¸É¾, ¡½¡¼´-À­œº-í, ¸ñ©«÷Œ-Àªñ¡­ò¡ -Áì½ ¦…¤-º¿­¸¨£¸¾´-¦½©¸¡-ùÉ-Á¡È-¡º¤-¯½§÷´-ªÈ¾¤Å, ¡¾­-²ö®-¯½-À»ñ©-¸¼¡-¢º¤-À¥í¾-À´õº¤-¡ñ®-®ñ­©¾-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤²¾¨-í-À´õº¤, ªÈ¾¤-À´õº¤ -Áì½ ªÈ¾¤¯½-Àê© ²Éº´-êñ¤-À»ñ©-®ö©-®ñ­êô¡ -Áì½ -Á¥É¤-°ö­-¡º¤-¯½§÷´ Íõ °ö­-¡¾­-²ö®-¯½-ùÉ-²¾¡¦È¸­-ªÈ¾¤Å-ê†-¡È¼¸¢Éº¤-§¾® -Áì½ ¥ñ©ª˜¤¯½ªò®ñ©.

9./ £í­£¸É¾-»È¾¤-¢Ó-ªö¡ìö¤, £¿-¦„¤, £¿-Á­½­¿ -Áì½ ­òªò-¡¿-ºˆ­Å-À²ˆº-¦½-ÀÎó-À¥í¾-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾.

10./ ºº¡-¢Ó-ªö¡ìö¤, £¿-Á­½­¿ -Áì½ -Á¥É¤-¡¾­-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡-£º¤-À´õº¤-¡È¼¸-¡ñ®-¡¾­-°ñ­-¢½¹¨¾¨ Íõ ¥ñ©ª˜¤¯½ªò®ñ©-­òªò-¡¿-¢º¤-ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-ª¾´-¢º®-À¢©-¦ò© -Áì½ ¡¾­-Á­½­¿-¢º¤-À¥í¾-À´õº¤.

11. §÷¡¨øÉ, ªò©ª¾´®ñ­©¾-ºö¤¡¾­-¥ñ©ª˜¤, ¯½§¾§ö­-²¾¨-í-À´õº¤-í-¡¾­-À£ö¾ìö®, ¥ñ©ª˜¤¯½ªò®ñ©-ì½®¼®-¡ö©Ï¾¨ -Áì½ ®ñ­©¾-­òªò-¡¿-¢º¤-ºö¤¡¾­-¯ö¡-À´õº¤-¸¾¤-ºº¡.

12. £í­£¸É¾-¡È¼¸-¡ñ®-¡¾­-¯ñ®¯÷¤-¡ö¤¥ñ¡-¡¾­¥ñ©ª˜¤ -Áì½ ¸¼¡-¤¾­-£÷É´-£º¤-ìñ©«½¡º­-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-©¨-¦ö´êö®-¡ñ®-£½­½-¥ñ©ª˜¤-À´õº¤-À²ˆº-­¿-¦½-ÀÎó-À¥í¾-À´õº¤-²ò¥¾ì½­¾-ªö¡ìö¤-ª¾´-ì½®¼®-¡ö©Ï¾¨.

13. -À¢í¾-»È¸´-¡¾­-£í­£¸É¾-¡È¼¸-¡ñ®-¡¾­-¯ñ®¯÷¤-¡ö¤¥ñ¡-¡¾­¥ñ©ª˜¤ -Áì½ ¸¼¡-¤¾­-£÷É´-£º¤-ìñ©«½¡º­-í-£¤-¯½-¡º®¡ö¤¥ñ¡-¢º¤-ºö¤¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤, £í­-£¸É¾-¡È¼¸-¡ñ®-¡¾­-¯ñ®¯÷¤-ì½®ö®-®ðìò¹¾­-ìñ©-²¾¨-í-À´õº¤-ª¾´-¡¾­-´º®-Ͼ¨-¢º¤-¢˜­-Àêò¤.

14. ¡¸©¡¾°È¾­-®ñ­©¾Àº¡½¦¾­ê†-¦½-ÀÎó-¢ð-쾨-À§ñ­, ¢ð-£¿-À¹ñ­-¥¾¡-À¥í¾-À´õº¤, £÷É´-£º¤-¦¿­¸­, ¦¿-À­ö¾-Àº¡½¦¾­-¢¾-À¢í¾Œ¢¾-ºº¡-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-µÈ¾¤-«õ¡ªÉº¤-ª¾´-ì½®¼®-¡¾­.

15. ¯½¦¾­-¦ö´êö®-¡ñ®-²¾¡¦È¸­-ê†-¡È¼¸¢Éº¤-À²ˆº-¦É¾¤-À¤ˆº­-Ä¢-º¿-­¸¨-£¸¾´-¦½©¸¡ -Áì½ £¸¾´-¯º©-IJ-í-¡¾­-À£ˆº­-Ÿ-¸¼¡-¤¾­-꾤-ìñ©«½¡¾­-¢º¤-¡¾­-­¿-À´õº¤.

16. £÷É´-£º¤-¤ö®¯½´¾­, ²¾¹½­½-»ñ®-çÉ, §ñ®-¦ö´-®ñ©-ªÈ¾¤Å-¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-ª¾´-ì½®¼®-¡¾­.

17. ¯½ªò®ñ©-¦ò© -Áì½ Îɾ-ê†-ºˆ­Å-ê†-À¥í¾-À´õº¤, »º¤-À¥í¾-À´õº¤-´º®-Ͼ¨-ùÉ.

III. -£¤-¯½¡º®-¡¾­¥ñ©ª˜¤¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©.

            -£¤-¯½¡º®-¡¾­¥ñ©ª˜¤¢º¤-¹Éº¤-¸È¾¡¾­-¯ö¡£º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾©-¯½-¡º®-´ó 2 ¯½-À²©-£õ: -£¤-¯½¡º®-꾤-©É¾­-¡¾­¥ñ©ª˜¤ -Áì½ -£¤-¯½¡º®-꾤-©É¾­-®÷¡£½ì¾-¡º­.

1. -£¤-¯½¡º®-꾤-©É¾­-¡¾­¥ñ©ª˜¤.

            ¯½¡º®-´ó 6 Îȸ¨-¤¾­-£õ:

 Îȸ¨-¤¾­-£í­£¸É¾Œ¦ñ¤-츴¸¼¤-²ñ¡.

‚ Îȸ¨-¤¾­-£í­£¸û¾Œ¦ñ¤-츴¸¼¡ìñ©.

ƒ Îȸ¨-¤¾­-¯ö¡£º¤.

„ Îȸ¨-¤¾­-®ðìò¹¾­Œ¡¾­-À¤ò­.

… Îȸ¨-¤¾­-£÷É´£º¤-Àº¡½¦¾­ (-À좾­÷¡¾­).

† Îȸ¨-¤¾­-¡¾-Á©¤.

‡ ໜ່ວຍງານ​ສົ່ງ​ເສີມ​ຄວາມ​ກ້າວໜ້າ​ຂອງ​ແມ່ຍິງ.

ˆ ໜ່ວຍ​ງານ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ.

‰ ໜ່ວຍ​ງານ​ອານຸສາ​ວະລີ​ຫໍ​ປະສາດ​ທ່ານ​ໄກສອນ ພົມວິຫານ.

ການ​ພົວພັນ​ລະຫວ່າງ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ທ່າ​ດກັບ​ບັນດາ​ຫ້ອງການ​ສັງ​ກັດ​ຕ່າງໆ ​ແມ່ນ​ບົນ​ພື້ນຖານ​ຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ, ​ເອກ​ພາບ​ຕາມ​ພາລະ​ບົດບາດ, ສິດ ​ແລະ ໜ້າ​ທີ່​ຮັບຜິດຊອບ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຫ້ອງການ, ​ເຈົ້າ​ເມືອງ​ເປັນ​ຜູ້​ຄົ້ນຄວ້າ​ງກໍານົດ​ໜ້າ​ທີ່​ຮັບຜິດ​ຊອບ ​ແລະ ຂອບ​ເຂດ​ສິດ​ໃຫ້​ຫ້ອງການ ​ແລະ ໜ່ວຍ​ງານຂອງ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ຂອງ​ຕົນ​ຕາມ​ຄວາມ​ເໝາະ​ສົມ.

2. £¤¯½¡º®ê¾¤©É¾­®÷¡£½ì¾¡º­.

            ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ​ປະກອບ​ມີ​ບຸກຄະລາ​ກອນ​ດັ່ງ​ນີ້:

 ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ 1 ທ່ານ.

‚ ຮອງ​ຫົວໜ້າຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ 2-3 ທ່ານ.

            ​ໂດຍ​ມີ​ການ​​ແບ່ງ​ວຽກ​ງານ ​ແລະ ໜ້າ​ທີ່​ຮັບຜິດຊອບ​ດັ່ງ​ນີ້:

-       ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ມີໜ້າ​ທີ່​ຊີ້​ນໍາລວມ.

-       ຮອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ຜູ້​ທີໜຶ່ງ ມີໜ້າ​ທີ່​ຊ່ວຍ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ, ຊີ້​ນໍາ​-ນໍາພາ​ວຽກ​​ພັກ.

-       ຮອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ຜູ້​ທີ​ສອງ ມີໜ້ທີ່​ຊ່ວຍ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ, ຊີ້​ນໍາ-ນໍາພາ​ວຽກ​ລັດ.

-       ຮອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ຜູ້​ທີ​ສາມ ມີໜ້ທີ່​ຊ່ວຍ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ, ຊີ້​ນໍາ-ນໍາພາ​ວຽກ​ງານ​ບໍລິຫານ-ການ​ເງິນ ​ແລະ ຊີ້​ນໍາ-ນໍາພາ​ວຽກ​ງານ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ເອກ​ະສານ.

3.ສິດ​​ແລະໜ້າ​ທີ​ຂອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ທ່າພະ​ບາດ ​ແລະຮອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ.

3.1. ສິດ ​ແລະ ໜ້າ​ທີ​ຂອງ​ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ.

1.     ມີ​ສິດ ​ແລະ ​ໜ້າ​ທີ​ອໍານວຍ​ຄວາມ​ສະດວກ​​ໃນ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ວຽກ​ງານ​ທາງ​ລັດຖະການໃຫ້​ແກ່​ຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ເມືອງ, ຄະນະ​ປະ​ຈໍາ​ພັກ​ເມືອງ, ​ເລຂາ​ພັກ​ເມືອງ, ​ເຈົ້າ​ເມືອງ ​ແລະ ຮອງ​ເຈົ້າ​ເມືອງ.

2.    ລາຍ​ງານ​ສະພາບ​ວຽກ​ງານ​ຮອບດ້ານ​ພາຍ​ໃນ​ເມືອງ​​ໃຫ້​ເລຂາ​ພັກ​ເມືອງ, ​ເຈົ້າ​ເມືອງ ​ແລະ ຮອງ​ເຈົ້າ​ເມືອງ​ເປັນ​ປົກກະຕິ​ເພື່ອ​ຂໍ​ທິດ​ຊີ້​ນໍາ​ໃນ​ການ​ປະຕິບັດ​ວຽກ​ງານ​ແຕ່ລະ​ໄລຍະ.

3.    ​ເປັນ​ປະ​ທານ​ກອງ​ປະຊຸມ​ຄະນະ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ, ກອງ​ປະຊຸມ​ລັດຖະກອນ​ພາຍ​ໃນ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ ຫຼື ​ເປັນ​ປະທານ​ກອງ​ປະຊຸມ​ອື່ນໆ​ຂອງ​ອົງການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ຕ່າງໆ​ຕາມ​ການ​ມອບ​ໝາຍ​ຂອງ​ຂັ້ນ​ເທິງ.

4.    ມີໜ້າ​ທີ່​ກະ​ກຽມ​ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ຂອງ​ຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ເມືອງ, ຄະນະ​ປະ​ຈໍາ​ພັກ​ເມືອງ ​ແລະ ຮ່າງ​ບົດ​ລາຍ​ງານ-ຮ່າງ​ບົດ​ສະຫຼຸບ ​ແລະ ຮ່າງ​ມະຕິ​ກອງ​ປະ​ຊຸມ.

5.    ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່ວຽກ​ງານ​ກໍ່ສ້າງ​ພັກ-ພະນັກງານ ແລະ ວຽກ​ງານ​ນະ​ໂຍບາຍ​ຕໍ່​ພະນັກງານ​-ລັດຖະກອນ​ຂອງ​ຫ້ອງ​ວ່າການ​ປົກ​ຄອງ​ເມືອງ​ເປັນ​ປົກກະຕິ.

6.    ກວດ​ແກ້ ​ແລະ ປະກອບ​ຄໍາ​ເຫັນ​ຕໍ່​ເອກະສານ​ຕ່າງໆ​ກ່ອນ​ຈະ​ນໍ​າສະ​ເໜີ​ຂໍ​ລາຍ​ເຊັນ​ຈາກ​ຄະນະ​ປະ​ຈໍາ​ພັກ​ເມືອງ, ​ເລຂາ​ພັກ​ເມືອງ ​ແລະ ​ເຈົ້າ​ເມືອງ.

7.    ຕິດຕາມ, ກວດກາ, ຊຸກຍູ້ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດມະຕິ, ຄໍາສັ່ງ ແລະ ນິຕິກໍາອື່ນໆຂອງເມືອງ, ແຜນງົບປະມານຂອງລັດ ແລະ ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມພາຍໃນເມືອງ,

8.    ຊຸກຍູ້  ແລະ ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມອື່ນໆພາຍໃນຫ້ອງວ່າການປົກຄອງເມືອງເຄື່ອນໄຫວຕາມພາລະບົດບາດຂອງແຕ່ລະອົງການ.

9.    ສະເໜີເລຂາພັກເມືອງ, ເຈົ້າເມືອງສັ່ງໂຈະ ຫຼື ຍົກເລີກນິຕິກໍາຕ່າງໆຂອງອົງການປົກຄອງຂັ້ນລຸ່ມ ຫຼືຮ່າງໜັງສືສະເໜີເຈົ້າເມືອງເພື່ອສະເໜີຂັ້ນເທິງພິຈາລະນາໂຈະ ຫຼື ຍົກເລີກບັນດານິຕິກໍາຂອງຫ້ອງການ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງຕ່າງໆທີ່ຂັດຕໍ່ລະບຽບກົດໝາຍ ຫຼື ແຕະຕ້ອງເຖິງຜົນປະໂຫຍດຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ປະຊາຊົນ.

10.  ຮ່າງບົດລາຍງານສະພາບຮອບດ້ານຂອງເມືອງສະເໜີເລຂາພັກເມືອງ, ເຈົ້າເມືອງເພື່ອລາຍງານໃຫ້ຫ້ອງວ່າການປົກຄອງແຂວງຕາມລະບຽບຫຼັກການ.

11.   ກຽມເນື້ອໃນ ແລະ ສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆໃຫ້ເລຂາພັກເມືອງ, ເຈົ້າເມືອງເພື່ອຮັບຕ້ອນແລະ ເຮັດວຽກນໍາແຂກພາຍໃນ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນອື່ນໆ.

12.  ຕາງໜ້າການນໍາຂັ້ນເມືອງເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມຕ່າງໆຢູ່ພາຍໃນເມືອງ, ຕ່າງາເມືອງ, ພາຍໃນແຂວງ,ຢູ່ສູນກາງ ແລະ ຕ່າງປະເທດຕາມການມອບໝາຍຂອງເຈົ້າເມືອງ, ຮອງເຈົ້າເມືອງ.

13.  ມີສິດລົງລາຍເຊັນດ້ານງົບປະມານການເງິນຫ້ອງວ່າການປົກຄອງເມືອງທ່າພະບາດ, ແຈ້ງການ ແລະເອກະສານຕ່າງໆຕາມການມອບໝາຍຂອງເຈົ້າເມືອງ.

14.  ປະຕິບັດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ອື່ນໆຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້ໃນລະບຽບກົດໝາຍ.

3.2. ສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງບັນດາຮອງຫົວໜ້າຫ້ອງວ່າການປົກຄອງເມືອງທ່າພະບາດ.

---

[1] £ñ©-¥¾¡-¯›´¯½¹¸ñ©-¦¾©-¢º¤-À´õº¤-êȾ-²½-®¾© ê†-£í­£¸É¾Œ»ò®-»´ -Áì½ ¢¼­-©¨: êȾ­   -Ä´-£¿ ®ö¸-ì¾-¸ö¤ (Îɾ-ê† 119Œ120)